Ağız sağlığında elenme durumları nelerdir?

MSÜ ve askeri öğrenci adayları için ağız ve diş sağlığı muayenesi, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre yapılır. Sivil hayatta "sağlıklı" kabul edilen bazı durumlar, askeri öğrencilikte elenme sebebi olabilir.

İşte ağız ve diş sağlığında en kritik elenme kriterleri ve sınırlar:

1. Sağlık Mülakatında Diş Eksikliği 

Askeri öğrenci adaylarında "Tam Diş" aranır ancak belirli limitler dahilinde eksikliklere izin verilir.

• 20'lik Dişler (Gömülü veya Çekilmiş): 3. büyük azı dişleri (akıl dişleri) eksikliği veya varlığı elenme sebebi değildir. Bunlar sayıma dahil edilmez.

• Ön Bölge (Estetik Alan): Köpek dişleri ve kesici dişlerde eksiklik kabul edilmez. Eğer ön dişiniz eksikse, mutlaka implant veya protez ile tamamlanmış olmalıdır.

• Arka Bölge (Azı Dişleri): Genellikle her çenede en fazla 1-2 diş eksiğine (toplamda 4-5 dişi geçmemek kaydıyla) tolerans gösterilir. Ancak bu eksikliklerin çiğneme fonksiyonunu bozmaması gerekir.

2. Kapanış Bozuklukları 

Dişleriniz tam olsa bile, çenenizi kapattığınızda dişlerin birbiriyle teması bozuksa elenirsiniz.

• Alt Çene İleriliği (Prognati): Alt çenenin bariz şekilde önde olması. (Alt diş kavsi, üst diş kavisinin önündeyse elenme sebebidir).

• Alt Çene Geriliği (Retrognati): Alt çenenin çok geride olması ve kuş yüzü görünümü.

• Açık Kapanış (Open Bite): Çeneyi kapattığınızda arka dişler değerken, ön dişlerin birbirine değmemesi ve arada boşluk kalması.

• Örtülü Kapanış (Deep Bite): Üst dişlerin, alt dişleri tamamen örtmesi ve alt diş etine değmesi.

• Limit: Genellikle alt ve üst çene arasındaki mesafe farkı 6 mm'den fazla ise elenme sebebidir.

3.Sağlık Mülakatında Diş Çürükleri ve Kanal Tedavisi

• Mevcut Çürükler: Ağzınızda tedavi edilmemiş, derin çürükler varsa doktor sizi "Git yaptır gel" diye geri çevirebilir veya "Ertesi Yıla Bırakma" (geçici red) verebilir. Bu yüzden mülakata gitmeden önce tüm çürükleri dolgu yaptırın.

• Dolgulu ve Kanallı Dişler: Tedavi edilmiş, dolgusu yapılmış veya kanal tedavisi görmüş dişler (eğer filmde kök ucunda kist/enfeksiyon yoksa) sağlam kabul edilir. Elenme sebebi değildir.

4. Diş Teli 

Bu konu adayların en çok mağdur olduğu kısımdır.

• Tel Varken: Mülakat günü dişlerinizde braket (tel) takılıysa, "Tedavisi devam ediyor" gerekçesiyle elenirsiniz. Askeri okula tel ile giremezsiniz.

• Çözüm: Eğer tedaviniz bitmek üzereyse, mülakattan önce telleri çıkarttırmanız gerekir.

• Retainer (İç Tel): Tedavi sonrası dişlerin bozulmaması için arkaya takılan ince koruyucu tel (retainer) genellikle sorun edilmez, ancak doktorun inisiyatifindedir.

5. Diş Eti ve Diğer Sorunlar

• Diş Taşı: Aşırı diş taşı elenme sebebi değildir ama doktorun negatif kanaat kullanmasına sebep olabilir. Temizletip gitmek avantajdır.

• Tümör ve Kistler: Çene kemiğinde veya diş köklerinde kist, tümör varsa elenme sebebidir.

• Yarık Damak/Dudak: Ameliyatla düzeltilmiş olsa bile, konuşmayı ve görünümü bozan ileri derece dudak-damak yarığı sekelleri elenme nedeni olabilir.